Konut satışları rekor kırarken inşaat sektörü neden zarar ediyor?

AKP iktidarının Merkez Bankası'na baskısı sonucunda faizler düşürüldü. Düşük faizler sebebiyle taşıt, konut ve ihtiyaç kredilerinde olağandışı bir artış yaşandı ve geçtiğimiz aralık ayında konut satışlarında rekor kırıldı. Ancak bu artış ağırlıklı olarak ikinci el konut sektöründe gerçekleşti. Konut stoğunun ihtiyacın çok üzerinde olması ve kredibilitenin sınırlı olması nedeniyle olağandışı satışlara rağmen inşaat sektörü reel olarak zarar etmeye devam ediyor

Konut satışları rekor kırarken inşaat sektörü neden zarar ediyor?

AKP iktidarının Merkez Bankası’na baskısı sonucunda faizler düşürüldü. Düşük faizler sebebiyle taşıt, konut ve ihtiyaç kredilerinde olağandışı bir artış yaşandı ve geçtiğimiz aralık ayında konut satışlarında rekor kırıldı. Halk düşük faizlerle ileriye dönük borçlanırken, ipotekli satışlar yüzde 604 oranında arttı. Ancak bu artış ağırlıklı olarak ikinci el konut sektöründe gerçekleşti. İnşaat sektörünü canlandırması beklenen faiz indirimleri sermayeye yalnızca yüzde 8,1’lik bir ciro artışı olarak yansıdı. Konut stoğunun ihtiyacın çok üzerinde olması ve kredibilitenin sınırlı olması nedeniyle olağandışı satışlara rağmen inşaat sektörü reel olarak zarar etmeye devam ediyor.

Türkiye genelinde konut satışları 2020 Ocak ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 55,8 oranında artarak 113 bin 615 oldu. Konut satışlarında, İstanbul 21 bin 251 konut satışı ve yüzde 18,7 ile en yüksek paya sahip oldu. İstanbul’u, 11 bin 989 konut satışı ve yüzde 10,6 pay ile Ankara, 7 bin 212 konut satışı ve yüzde 6,3 pay ile İzmir izledi.

Konut satışları, geçtiğimiz aralık ayında 202 bin adetlik satışla rekor kırmıştı. Bu rakamın ocak ayı itibariyle 113 bin 615’e düşüşü konut satışlarındaki artışın normal seviyelere indiğini gösteriyor. Konut satışlarındaki bu artışta 2019 yılı temmuz ayından itibaren ekonomi yönetiminin Merkez Bankası üzerinde kurduğu baskıyla faizleri düşürmesi etkili oldu. Temmuz ayının son haftasında yüzde 20,49 olan konut kredi faizleri düzenli olarak gerileyerek 2020 yılının şubat ayında yüzde 11,54’e kadar indirildi.

Faiz düştü, borçlanma arttı, enflasyon yükseldi

Aynı durum ihtiyaç ve taşıt kredileri için de geçerli. Merkez Bankası verilerine göre, 2019 yılı başında ve ilk çeyreğinde daralan kredi stokları faizlerin düşürülmesi ile beraber olağanüstü bir biçimde arttı. Ekonomik krizin etkisiyle alım gücü düşen halk, ihtiyaçlarını kredilere yönelerek gidermeye çalışıyor.  Ancak kredi faizlerinin iktidar baskısıyla düşürülmesi aynı zamanda enflasyon ve döviz kuru üzerinde negatif basınca neden oluyor.

İleriye dönük borçlanma artıyor

Kredi stoğundaki bu değişimler ipotekli satışlarda kendini gösteriyor. Konut sektöründe satışlar normalleşse de ipotekli satışlardaki patlama sürüyor. Halk ihtiyaçlarını ileriye dönük olarak borçlanarak gidermeye çalışıyor. TÜİK’in 2020 ocak ayı Konut Satış İstatistikleri’ne göre, Türkiye genelinde 2020 Ocak ayında ipotekli konut satışları bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 546,1 oranında artış göstererek 42 bin 237 oldu. Toplam konut satışları içinde ipotekli satışların payı yüzde 37,2 olarak gerçekleşti. İpotekli satışlarda İstanbul 7 bin 615 konut satışı ve %18,0 pay ile ilk sırayı aldı.

İpotekli satışlar yılı yüzde 603,4’lük artışla kapatmıştı

2019 yılının bütününde ise ipotekli satışlarda yüzde 20 artış yaşandı. 2019’da Türkiye genelinde konut satışları 332 508 ipotekli, 1 milyon 16 bin 221 diğer satış türünde gerçekleşti. 2019 yılında ipotekli satışların payı %24,7 oldu. Aralık ayında ipotekli satışlardaki artış yüzde 603,4 olarak kaydedildi. Bu ipotekli satışların 202 bin 411’i 2019 yılının son 4 ayında gerçekleşti. Kredi faizlerindeki bu düşü��e rağmen konut sektörü 2019 yılında yüzde 1,9 daraldı.

İlk kez satılan konutlarda düşüş sürüyor

Halk düşük faizli konut kredileri ile ihtiyacını karşılarken yeni inşaa edilmiş konutlara değil ikinci el yani eski konutlara yöneliyor. Türkiye’nin inşaat sektörünün konut ihtiyacının çok üzerinde büyümesi ve konut stokunun halihazırda çok büyük olması mevcut ekonomik krizin en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. İktidarın faiz indirimleri ile konut sektörünü hareketlendirme ve iflasın eşiğine gelen birçok inşaat firmasını kurtarma planı halkın ikinci el yani eski konutlara yönelmesi ile baltalanıyor.

Yine TÜİK verilerine göre, rekor satışın yaşandığı Aralık ayında inşaat ciro endeksi yüzde 2,8 olarak gerçekleşti. Yıl bazında ise inşaat sektörü ciro endeksi yüzde 8,1 olarak artarak enflasyonun altında seyretti. AKP’nin faiz hamlesi kredi hamlesi inşaat sektörüne nefes aralığı sağlasa da sektör reel olarak zarar etmeye devam ediyor. Tüketici eğilimi de mevcut konut stokunun genişliği ve ekonomik krizin etkisiyle ikinci el konuttan yana seyrediyor.

Sendika.Org