Seçim bildirgelerinde engelliler – Ergün İşeri

10-16 Mayıs tarihleri Türkiye’de Engelliler Haftası olarak biliniyor.

Aslında genelde yalnızca 10 Mayıs’ta resmi veya sivil kurum ve kuruluşlarca çeşitli etkinlikler düzenleniyor. Bakıldığında olay tam bir dostlar alışverişte görsün hali.

Konumuz bu değil. Engelliler haftasının tam da 7 Haziran’da yapılacak milletvekili genel seçiminin öncesine gelmesi nedeniyle kim ne demiş, nasıl demiş görmek ve göstermek istedik.

Yüksek Seçim Kurulu, seçime 31 partinin katılacağını açıklamıştır. Yazımızda yalnızca 4 partinin bildirgelerine yer verilecektir. Her yazının fiziki (santim sütun, kelime vb.) bir sınırı vardır.

Yazımızın sınırlarını belirlerken hali hazırda TBMM’de grup kurabilmiş ve seçimlerde de yüzde 10 barajını aşarak TBMM’de temsil edilme olasılığı en yüksek olanları tercih ettik.

Bu nedenle diğer partilerden ve adaylarından peşinen özür dileriz.

Bir olumlu gelişme; siyasi partiler engellileri farkına vardılar

Uzun yıllardır engelliler, toplumun kendilerini farkına varmasını umut ederek çırpınıyordu. Nihayet siyaset, siyasi partiler engellileri programlarına, seçim bildirgelerine taşımaya başlamışlardır.

Gecikmiş olmasına, hatta çok gecikmiş olmasına rağmen yine de sevindirici bir gelişme olarak değerlendirilebilir.

Şundan iki seçim öncesinde gündeme bile alınmayan, farkında bile olunmayan engellilerden bu seçimlerde söz ediliyor, politika önerileri birden fazla başlık altında dile getiriliyor.

Sevinelim ama öyle çok da umutlanmayalım. Nedenini aşağıda anlatmaya çalışacağım.

Bilgi olmadan doğru politika üretilemez

Türkiye, Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi’nin taraf devletlerinden birisidir.

Bunun anlamı, devlet olarak, engellilere karşı bazı yükümlülüklerin bulunduğu ve bu yükümlülüklerin iktidarda kim olursa olsun yerine getirilmesinin zorunlu olduğudur.

Engelli Hakları Sözleşmesi’nin bir maddesi, engellilere yönelik politika öneren herkes açısından yol gösterici niteliktedir.

“İstatistikler ve veri toplama” başlığını taşıyan 31. Madde’de şöyle denilmektedir:

“1. Taraf Devletler bu Sözleşmenin uygulanması açısından gerekli politikaları formüle etmeleri ve geliştirmelerinde kendilerine yol gösterecek, istatistik veriler ve araştırmalar da dahil olmak üzere uygun bilgileri toplar.”

Siyasi partilerin engellere yönelik gerçekçi ve beklentileri karşılayacak öneride bulunabilmeleri ya da bu alanda gerçekçi olabilmeleri için öncelikle sağlıklı verilere, bilgiye ihtiyaç vardır.

Olmazsa ne olur? Söylenenlerin önemli bir kısmı havada kalır. Neyi, nasıl, ne zaman ve ne kadar yapacağını bilmeden bir adım atılması mümkün değildir.

Eğer yapılırsa işte bu güne kadar olanlar gibi olur. Yani engellilerin ulaşımına geçit vermeyen yollar, kullanımına uygun olmayan araçlar, ne girmelerine ne de çıkmalarına olanak sağlamayan binalar, verilemeyen hizmetler, kullanılamayan haklar vs.

Yapılan harcamalar, tüketilen emek, zaman ne varsa heba olur. Ama kimseye yaranılamaz, kimse de yararlanamaz.

Bunları bir önyargı olarak değil, bizzat devlet olarak tarafı olduğumuz bir uluslararası sözleşmenin gereği olarak yazıyorum.

Peki engellilere yönelik bir politika oluşturmak için yeterli veri var mıdır, toplanmakta mıdır?

Bu konuda da ciddi şüpheler vardır. Nüfus ne kadarlık bölümünün engelli olduğu hala tahmin edilmeye çalışılmaktadır.

Eğer doğru bilgi olsa zaten istihdamdan, destek politikalarına hemen her alanda bunların emareleri görünürdü.

Sözleşmenin 31. Maddesi verinin sadece toplanmasını değil, “engelli kişiler ve diğerleri için erişilebilir” olmasını da istemektedir.

Türkiye’de kaç engellinin olduğu, bu engellilerin en türlerine göre dağılımının ne olduğu, engel derecelerinin ne olduğu, kaçının çalışabilir kaçının çalışamaz olduğu, çalışabilir olanların hangi tür işlerde istihdam edilebileceği, çalışamayanların ihtiyaç duyduğu hizmet türlerinin neler olduğu gibi birçok soruya yanıt verecek verilere gereksinim vardır.

Bunlar olmadığına göre, ne iktidar ne de muhalefet somut ve gerçekçi bir politika üretemezler. Yalnızca genel ifadelerle durum kurtarmaya çalışırlar ki seçim bildirgeleri de tam da bu çerçevenin içinde kalmaktadır.

Partiler engelliler için neler söylüyor:

Yukarıda da belirttiğimiz gibi 4 siyasi partinin seçim bildirgelerini engelliler açısından inceledik. Bu partiler, Adalet ve Kalkınma Partisi, Cumhuriyet Halk Partisi, Milliyetçi Hareket Partisi ve Halkların Demokratik Partisi’dir.

İlginçtir, seçim bildirgelerinde veya beyannamelerinde engelliler genellikle yoksullukla mücadele vb. gibi başlıklar altında ele alınmaktadır. Bu da iktidarıyla muhalefetiyle siyasi partilerin engellileri toplumun en yoksul kesimleri arasında kabul ettiklerini göstermektedir.

Bu olgu haliyle iktidar partisinin iddia ve vaatleriyle temel bir çelişki oluşturmaktadır. 12 yıllık iktidarın ardından engellileri hala “sosyal koruma ve yoksulla mücadele” başlığının altında değerlendirmeleri çok düşündürücüdür.

Muhalefet partilerinin de iktidarın yarattığı bu tabloyu, yani yoksullaştırılmış engellilerin durumunu iyileştirmeye dönük öneriler dile getirmeleri olağan karşılanmalıdır.

İktidar partisi, daha çok yaptıklarını anlatmakta ama yeterliliğinin ölçülmesine olanak vermeyecek bir dil ile bunu sunmaktadır.

Örneğin, “Engellilere ödenen aylıkları, engel durumuna göre, yüzde 200 ile yüzde 300 oranlarında artırdık” denilerek bir yanılsama yaratılmaya çalışmaktadır. Bu miktarların ne kadar olduğunu söylemeye de utanmış olabilirler.

İktidarın yapacağız dediği vaatlere bakıldığında ise yine bu zamana kadar neden veya niye yapmadınız, yaptınız da niye anlatmadınız soruları kendiliğinden oluşmaktadır.

Muhalefet partileri içinde en ayrıntılı çalışmaları ise Cumhuriyet Halk Partisi ile Milliyetçi Hareket Partisi’nin yaptığı anlaşılmaktadır. Halkların Demokratik Partisi konuyu çok genel bir çerçevede ve genel geçer ifadelerle dile getirerek adeta hayal kırıklığı yaratmıştır.

Sıklıkla yapılan bir hatayı seçim bildirgelerinde/beyannamelerinde de görmekteyiz;  engellilere özel bir şeyler yapma söylemi. Engellilerin Hakları Sözleşmesi’ne baksalar, bu hatayı yapmayacaklardır.

Sözleşme “evrensel tasarım” kavramına dikkatimizi çekmektedir. Anlatılmak istenen ise çok basittir; “ürünlerin, çevrenin, programların ve hizmetlerin özel bir ek tasarıma veya düzenlemeye gerek duyulmaksızın, mümkün olduğunca herkes tarafından kullanılabilecek şekilde tasarlanmasıdır.”

Engelliye özel bina, engelliye özel park, engelliye özel konut vb. aslında tümüyle yanlış planlama ve uygulamaların da kaynağını oluşturmaktadır. Bütün bunlar, başta merkezi hükümet ve yerel yönetimler olmak üzere gereksiz ve yanlış yatırımlara neden olmakta, üzerine bir de kuralsızlık binince ortaya tümüyle kıt kaynakların boşa harcanması çıkmaktadır.

Aşağıda, 4 partinin engellilere yönelik olarak yazdıklarını derledik.

Yorumlamaya açık çok konu var, bu seferlik genel hatları vurguladık ve gerisini seçmenlerin takdirine bıraktık.

***

ADALET VE KALKINMA PARTİSİ 2015 SEÇİM BEYANNAMESİ

1.4. Adalet Sisteminde Dönüşüm

Adalet sisteminde kadınlar, çocuklar ve engellilere yönelik kolaylaştırıcı uygulamaları hayata geçireceğiz. (sf. 50)

Bu bağlamda, toplumun bütün kesimlerini kucaklayan, özellikle kadın, çocuk, engelli ve yaşlı vatandaşlarımızın güvenlik hizmetlerine erişimini kolaylaştıran politikalarımızı uygulamaya devam edeceğiz. (sf. 53)

2.4. Sosyal Koruma ve Yoksullukla Mücadele

Bu kapsamda 2015 yılında engelli vatandaşlarımızın hayat kalitesini artırmak için uygulamaya koyduğumuz engelli evde bakımı için 4,5 milyar TL, geliri asgari ücretin üçte birinden az olan 65 yaş üstü yaşlılarımıza, bakıma ihtiyacı olan engelli vatandaşlarımıza ve engelli vatandaşlarımızın yakınlarına bağladığımız aylıklar için 3,9 milyar TL, hayata geçirdiğimiz koruyucu aile modeli için 52 milyon TL, koruma altına alınacak çocuklarımızın aileleri ile bir arada yaşamasına fırsat sağlamak amacıyla sunduğumuz ekonomik yardım ve diğer sosyal hizmet uygulamaları için 457 milyon TL kaynak ayırdık.

Sosyal yardım programlarını çeşitlendirdik; engelli ve yaşlılar, eşi vefat etmiş kadınlar, muhtaç asker ailelerine yönelik düzenli sosyal yardım programları uygulamaya başladık. (sf. 105-106)

Engellilere ödenen aylıkları, engel durumuna göre, yüzde 200 ile yüzde 300 oranlarında artırdık ve 18 yaşın altındaki engellilerin de yararlanmasını sağladık. İhtiyaç sahibi, bakıma muhtaç engelliler için evde bakım aylığı uygulamasını başlattık ve ayrıca özel bakım merkezlerinden yararlanan engelliler için aylık iki net asgari ücret tutarında ödeme yapmaya başladık. Engellilerin toplumsal hayata katılımı önündeki engelleri kaldırmak üzere; kamuya açık alanlar ile binalar ve toplu taşıma hizmetlerinin erişilebilir hale getirilmesine yönelik düzenlemeler yaptık.

Engellilerin Haklarına İlişkin Birleşmiş Milletler Sözleşmesini 2007 yılında imzaladık. 2009 yılında TBMM’de onaylanarak yürürlüğe girdi.

İlk defa devlet memuru olarak atanacak engelliler için ayrı ve merkezi bir sınav yapılması uygulamasını getirdik.

2002 yılı itibarıyla engelli kontenjanında memur olarak çalışan engelli sayısı 5.777 iken bu rakam 2014 Haziran itibarıyla 34.088’e ulaşmıştır.

2007 yılında evde bakım hizmetinden yararlanan engelli sayısı 30.368 iken, 2014 yılı Kasım ayı itibarıyla 450.036 engelliye evde bakım hizmeti vermekteyiz. (sf. 107)

2.6. Gençlik

Engelli gençlerimizin yaşamlarını kolaylaştırmak, toplumla bütünleşmelerini sağlamak amacıyla gerekli fiziksel ve sosyal altyapıları güçlendirmeye devam edeceğiz. Toplumsal alan ve hizmetleri, engelli genç bireylerin katılımına olanak verecek şekilde düzenleyeceğiz. (sf. 119)

2.9. Çalışma Hayatı

Engelli istihdamına yönelikler teşvikleri uygulamaya koyduk, 2014 yılında bu teşviklerin kapsamını genişlettik. (sf. 135)

2.10. Sosyal Güvenlik

Engelli çocuğu olan annelere ilave gün hakkı verdik. (sf. 141)

Engelli kamu memurları için kolay emeklilik imkânı sağladık. (sf. 142)

Engelli hastalarımızın diş tedavileri ile fizik tedavi ve rehabilitasyon tedavilerine yönelik hizmetler sağladık. (sf. 143)

3.6. Kayıt Dışılığın Azaltılması

İstihdamı artırmak ve kayıtlı istihdamı teşvik etmek amacıyla 5 puan prim indirimi, genç ve kadın istihdamının teşviki, engelli istihdamının teşviki gibi düzenlemeleri hayata geçirdik. (sf. 178)

3.15. Turizm

Medikal turizm, termal turizm ve ileri yaş-engelli turizmi alanlarındaki hizmet kalitesinin yükseltilerek rekabet gücünün artırılması amacıyla sağlık turizminin geliştirilmesine ilişkin dönüşüm programını oluşturduk. (sf. 236)

Sağlıkta küresel marka haline gelen ülkemizin, sağlık turizmi alanında dünyanın önde gelen ülkeler arasına girmesi için önümüzdeki dönemde gerekli adımları atacağız. “Sağlık Turizminin Geliştirilmesi Öncelikli Dönüşüm Programı”mızla Türkiye‘nin dünyada yükselen pazar konumunda olduğu medikal turizm, termal sağlık turizmi ve ileri yaş-engelli turizmi alanlarındaki hizmet kalitesini yükselterek rekabet gücümüzü artırmayı amaçlıyoruz. (sf. 237)

4.4. Bilgi Toplumuna Dönüşüm

Engellilere özel BİT yazılım ve donanımlarının yaygınlaştırılmasını sağlayacağız. (sf. 272)

5.2. Mekân Planlaması ve İmar

Bu doğrultuda, imar mevzuatını günün ihtiyaçlarına uygun olarak revize edeceğiz. Kentsel tasarım ilkelerini ve uygulamalarını; engelli, yaşlı, hareket kısıtlılığı olanlar gibi özel ilgi bekleyen kesimlerin hizmetlere erişimini kolaylaştırmak üzere geliştireceğiz.

Yaşlılarımız, engellilerimiz ve çocuklarımız öncelikli olmak üzere toplumun farklı kesimleri için yaşanabilirliği artırmayı hedefleyen ve hakkaniyeti gözeten mekânsal planlama ve kentsel tasarım uygulamalarımızı daha da geliştireceğiz. (sf. 286)

Yaşlı, çocuk ve engellilerin ihtiyaçlarına uygun konut ve çevrelerinin tasarlanmasına çalışacağız. (sf. 291)

***

CUMHURİYET HALK PARTİSİ 2015 SEÇİM BİLDİRGESİ

Özgürlükler ve İnsan Hakları

CHP tüm yurttaşlarımız için, başta Aile Sigortası olmak üzere, adil asgari ücret hakkı, sosyal güvenlik hakkı, sağlık hakkı ve eğitim hakkını ayrım gözetmeksizin kararlılıkla gözetecektir. Çocukların, kadınların, yaşlıların, emeklilerin ve engellilerin sosyal haklardan kapsamlı biçimde yararlanabilmesi için gerekli tüm adımları atacaktır. CHP, Türkiye’de yeni bir “sosyal demokratik bir uygarlığın” oluşturulması projesini adım adım hayata geçirecektir. (sf. 21)

İSTİHDAMA DÖNÜK ETKİN POLİTİKALAR

Kamu hizmetlerinde kadın, genç ve engelli yurttaşlarımızın istihdam edilme olanaklarını artıracağız. (sf. 45)

Kapsayıcı Büyüme

Çözüm, CHP’nin önerdiği “kapsayıcı kalkınma” stratejisidir. Kapsayıcı kalkınma dışlayıcı değil içericidir. Çünkü kapsayıcı kalkınma, ekonomik büyümenin, bireylerin yaşam kalitelerini iyileştirecek sağlık, iş, eğitim, temiz çevre ve sosyal destek politikalarıyla birlikte yürütülmesini öngörmektedir. Kapsayıcı kalkınmayı gözeten ekonomi politikaları; kadınlar, gençler, engelliler, yaşlılar ve emekliler başta üzere tüm dezavantajlı kesimler dikkate alınarak hazırlanmalı ve uygulanmalıdır. (sf. 69)

Bütüncül Sosyal Politika

Aynı hanede bulunan engellilerin, kronik hastalığı olanların ve geliri olmayan yaşlıların durumlarını ayrı ayrı gözeten sosyal destek programları geliştirilmelidir. (sf. 70)

CHP Aile Sigortası Programı

CHP Aile Sigortası Programı kapsamında, bebek beslenme desteği, kreş desteği, genel sağlık sigortası prim desteği, engelli desteği, yaşlı desteği, askerlik desteği, gebelik desteği, evde bakım hizmeti desteği vb. destekler sağlanacaktır. Nakit ödemeler kadınların banka hesabına yapılacaktır. (sf. 72)

ETKİN SOSYAL DEVLET, ÖZGÜR YURTTAŞLAR

Çocuklar, kadınlar, yaşlılar, kronik hastalar ve engellileri güçlendireceğiz. (sf. 73)

SAĞLIĞA ERİŞİM HAKKI

Aile Sigortası kapsamında, kronik hastalığı bulunan yurttaşlarımıza engelli desteği düzeyinde destek sağlayacağız. (sf. 75)

AYRIMCILIKLA MÜCADELE

Engelli istihdamı ve engellilerin çalışma yaşamına uyum sağlayabilmeleri için etkin politikalar geliştireceğiz. (sf. 75)

Kadınların Bakım Yükünü Azaltacağız

Kadınlara yüklenen çocuk, hasta, yaşlı ve engelli bakım sorumluluklarını azaltacağız. (sf. 83)

GÖRÜLMEYEN GENÇLER

Gençlik politikalarının oluşturulmasında, eğitim hayatından kopmuş, çalışmak zorunda kalan, işsiz, engelli gençler gibi dezavantajlı tüm gençleri göz önünde bulunduracağız. (sf. 86)

HER ALANDA VAR OLAN ENGELLİLER

MUHTAÇ AYLIĞI DEĞİL, “YAŞAM AYLIĞI”

  • Aile Sigortası kapsamındaki engellilere, % 40 engellilik düzeyi için 400 TL, % 60 engellilik düzeyi için 600 TL yaşam aylığı bağlayacağız.
  • Bakıma muhtaç tüm engellilere bakım hizmeti vereceğiz.
  • Evde bakım aylığı alan yurttaşlarımızı sosyal koruma kapsamına alacağız.
  • Kısa ve uzun süreli kurumsal bakım hizmetlerini yaygınlaştıracağız.
  • Özel beslenme ihtiyacı olan engellilerin beslenme ihtiyaçlarını ücretsiz karşılayacağız.

ENGELLİLER İÇİN ÜCRETSİZ SAĞLIK HİZMETLERİ

  • Engellilerin tıbbi malzeme ve ihtiyaçlarını ücretsiz karşılayacağız.
  • Engellilerin kamu kurumlarına yapacakları her başvuru için ayrı ayrı rapor alma çilesini bitireceğiz.
  • Herhangi bir ölçüte bakılmaksızın tüm engelli yurttaşlarımızı sosyal güvenlik kapsamına alacağız.
  • Engellilerin rehabilitasyonunu, sağlık, eğitim ve sosyal hizmetlerle ilgili tüm yasalara ve engellilere özel yasalara dâhil edeceğiz.
  • Zihinsel engellilerin erken tanı, tedavi ve eğitimi için özel projeler geliştirecek ve uygulayacağız.

EĞİTİMDE FIRSAT EŞİTLİĞİ

  • Tüm engellilere koşullarına uygun, çok yönlü eğitimi eşit, nitelikli ve ücretsiz sağlayacağız.
  • Engellilerin kaynaştırıcı bir ortamda eğitim alabilmeleri için öncelikle eğitim kurumlarının fiziksel koşullarını engellilere uygun hale getireceğiz.
  • Engellilerin diğer yurttaşlarımızla birlikte eğitim alabilmesine öncelik verecek, bunun mümkün olmadığı durumlar içinse engelli okullarını destekleyecek ve bu okulların sayılarını artıracağız.
  • Zihinsel engelli ve otizmli bireylerin yaşam boyu öğrenme ihtiyaçlarını gözetecek, örgün eğitimden dışlanmalarını engelleyeceği

ÇALIŞMAK İSTEYEN ENGELLİLERE İŞ OLANAĞI

  • Kamuda ve özel sektörde engelliler için ayrılan boş kadroları doldurarak 50 bin engellinin istihdam edilmesini sağlayacağız.
  • Engelli kadrolarını ve kotalarını artıracağız.
  • Engellilere yönelik etkin meslek edindirme programları geliştirecek, çalışma yaşamına uyum için rehberlik hizmeti vereceğiz.
  • Engellilerin bilgi kaynaklarına tüm yurttaşlarla eşit koşullarda erişebilmesini sağlayacağız.
  • İşverenlerin engelli istihdam etmeyi tercih etmesi için özel teşvikler geliştireceğiz.

ENGELLİ DOSTU İŞYERLERİ

  • Tüm iş yerlerinin fiziksel koşullarının engellilere uyumlu hale getirilmesi için destek sağlayacağız.
  • Korumalı İş Yerleri Yasası çıkararak engelli yurttaşlarımızın çalışma hakkını güvence altına alacağız.
  • Engellilerin eşit işe eşit ücret almasını güvence altına alacağız.

TOPLUMUN HER ALANINDA ERİŞİLEBİLİRLİK

  • Engellilerin tüm kamu hizmetlerine ve toplumsal yaşamın her alanına eşit şekilde erişebilmeleri için “erişilebilirlik standartları” geliştireceğiz.
  • Tüm altyapı hizmetlerini engellilere uygun şekilde yeniden düzenleyeceğiz.
  • Engellilerin ulaşım hakkının güvence altına alınması için “politika takip sistemi” oluşturacağız.
  • Engellilere uygun yolcu taşıma hizmetlerini teşviklerle destekleyeceğiz.
  • Engelli rehberlik merkezleri ile engellilerin kültürel ve sosyal olanaklarını artıracağız.
  • Engelli spor kulüplerini malzeme ve tesisler açısından destekleyeceğiz. (sf. 92-94)

ÇOCUKLARIN ÇOK YÖNLÜ GELİŞİMİNİ SAĞLAYAN OKULLAR

Okulların Fiziksel Altyapısını Geliştireceğiz

Tüm okullarda engelli öğrenciler için gerekli altyapı düzenlemelerini gerçekleştireceğiz. (sf. 111)

Engellilerin Sağlığı

  • Bütün hastanelerde engelli karşılama birimi oluşturacak, işitme engelliler için tercüman bulunduracağız.
  • Engellilerin, hastanelere servis araçları ile randevulu olarak gelmesini sağlayacağız.
  • Engelliler için evde fizik tedavi olanağı sunacağız.
  • Engelli raporu alınması ve yenilenmesi sürecini kolaylaştıracağız.
  • Engelli yurttaşlarımızın sağlık hizmetlerinden ihtiyaç duydukları yer ve ölçüde ücretsiz olarak yararlanabilmelerini temin edeceğiz. (sf. 125)

SPOR OLANAKLARINA ERİŞİMDE FIRSAT EŞİTLİĞİ

Yeterli sayıda spor tesisini engelliler tarafından da kullanılabilir hâle getireceğiz. (sf. 135)

KONUT

TOKİ eliyle, başta engelli yurttaşlarımız olmak üzere, toplumda desteğe ihtiyacı olan tüm kesimlere sağlıklı yaşayabilecekleri konutlar inşa edeceğiz. (sf. 158)

***

MİLLİYETÇİ HAREKET PARTISI

2023’E DOĞRU YÜKSELEN ÜLKE TÜRKİYE SÖZLEŞMESİ

14- İŞSİZLİKLE MÜCADELE

Engelliler, yoksullar, uzun süreli işsizler, gençler ve kadınların işgücü piyasasına katılımlarını desteklemek ve iş bulmalarını sağlayacak mesleki vasıf kazandırmak için mesleki eğitim programları uygulanacaktır. (sf. 126)

Gazilerin, şehit ailelerinin, terörle mücadele ederken mağdur ve malül olanların ve engellilerin öncelikli olarak işe yerleştirerek üretime katkıda bulunmaları sağlanacaktır. (sf. 127)

15- YOKSULLUKLA MÜCADELE

Yardıma muhtaç, yaşlı, kimsesiz, güçsüz, engelli ve özel ilgiye muhtaç vatandaşlara yönelik olarak farklı kuruluşlar tarafından yürütülen sosyal yardımlar ve sosyal hizmetler, çağdaş ve entegre bir sistem olarak yapılandırılacaktır. (sf. 130)

Muhtaç durumdaki engelli vatandaşlardan; 18 yaşını dolduran ve başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek düzeyde engelli olanların aylıkları 315 liradan 450 liraya, diğer engelli aylığı ve 18 yaş altı engelli yakını aylığı ise 210 liradan 300 liraya yükseltilecektir.

Bakıma muhtaç engellilere evde bakım ücretinin verilmesinde aranan azami gelir tutarı (aile içi kişi başına geliri net asgarî ücret tutarının 2/3’ünden az olma), brüt asgari ücret tutarına yükseltilecektir. (sf. 132)

17- GENÇLİK

Engelli gençlerin eğitimlerine normal olarak devam edebilmeleri için fizikî ve sosyal çevrenin oluşturduğu engeller ortadan kaldırılacak, gerekli eğitim alt yapısı ve teknolojik imkânlar artırılacaktır. (sf. 142)

23- YAŞLILAR VE EMEKLİLER

Hasta, engelli ve yoksul yaşlılar korunup gözetilecek ve onların yaşam sevincini artıracak ve yaşam kalitesini koruyacak sosyal politikalar uygulamaya konulacaktır. Yaşlıların istismar ve ihmaline fırsat verilmeyecektir. (sf. 162)

24- ENGELLİLER

Engellilerin toplumla bütünleşmesi sağlanacak

Engellilerin toplumla bütünleşerek, başkalarının yardımına muhtaç olmadan hayatını idame ettirebilmeleri, eğitimlerine ve sosyal yaşantısına normal olarak devam edebilmeleri için fiziki ve sosyal çevrenin oluşturduğu engellerin ortadan kaldırılması, gerekli eğitim altyapısı ve teknolojik imkânların artırılması esas olacak, imar mevzuatının engelliler ile ilgili hükümleri etkin biçimde uygulanacaktır.

Engelli bakım hizmetleri sosyal bir hak olarak kabul edilecek

Engelli bakım hizmetleri; sosyal bir hak olarak kabul edilecek ve sosyal güvenlik sistemi içinde değerlendirilerek tıbbi, sosyal ve mesleki rehabilitasyon hizmeti ile ilişki, etkileşim ve işbirliği içinde sürdürülecektir.

Engelli vatandaşların tıbbî ve mesleki rehabilitasyon imkanları artırılacaktır. Mesleki rehabilitasyon aldıkları süre içerisinde engellilere her türlü destek sağlanacaktır.

Engellilere işe yerleştirmede öncelik verilecek

Engellilerin öncelikli olarak işe yerleştirilmeleri, üretime katkıda bulunmaları ve topluma kazandırılmaları sağlanacaktır.

Engelli çocukların öncelikle aile yanında yetiştirilmesi ve hayata hazırlanması sağlanacak ve engelli çocuğu olan muhtaç durumdaki ailelere sosyal destek ödemesi yapılacaktır.

Epidemiyolojik hastalıklar önlenecek

Bedensel ve zihinsel kısıtlılığa yol açan epidemiyolojik hastalıkların önlenebilmesi amacıyla; koruyucu, önleyici ve erken tanı hizmetleri etkinleştirilecek ve bu hastalıkların teşhis ve tedavisi koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında ücretsiz olacaktır.

Engellilere araç-gereç desteği sağlanacak

Engellilerin günlük hayatını kolaylaştıran araç-gereç ve ortez-protez temininde destek sağlanacak, sağlık kuruluşları engelliler için ulaşılabilir olacaktır.

(sf. 164-165)

***

HALKLARIN DEMOKRATİK PARTİSİ

“BÜYÜK İNSANLIK” 2015 SEÇİM BİLDİRGESİ

1. BİZ’LER KADINIZ

Yaşlı bakım kurumları, engelli iyileştirme merkezlerini hayata geçireceğiz.

10. BİZ’LER GÜVENCELİ YAŞAM EKONOMİSİNİ KURACAK OLANLARIZ

18 yaşına kadar olan çocuk ve gençlere, engellilere ve emeklilere toplu taşıma ücretsiz olacak. Kamusal toplu taşıma ülke genelinde kar amacı gütmeyecek şekilde yaygın bir hizmet olarak sağlanacaktır.

12. BİZ’LER SOSYAL HAKLARIN GÜVENCESİYİZ

BİZ’LER dar gelirliyiz. BİZ’LER emekliyiz. BİZ’LER engelliyiz…. BİZ’LER insanız.

BİZ’LER tüm yaşlı ve engellileri sosyal güvenceye kavuşturacak, sağlık ihtiyaçlarını bedelsiz karşılayacağız. Yaşlı ve engellilere bakım aylığı bağlanması için gelir şartı aramayacağız.

Engelli örgütlerinden oluşacak bir konseyin önerileri doğrultusunda çalışacak “Engelleri Kaldırma Bakanlığı”nı kuracağız.

İşyerlerinde engelli kontenjanları artırılacak ve hızla doldurulacak. Tüm işyerleri ve sosyal alanlar engellilerin kullanımına uygun hale getirilecek. Kamuya ait kreş ve anaokullarının tümünde engelli çocukların hizmet alabilecekleri koşullar sağlanacak.