Prof. Dr. Yaman Akdeniz: “Erişim engelinin iyileştirmesi olmaz, mevzuattan topyekûn çıkarılmalı”

Siber haklar uzmanı hukukçu Prof. Dr. Yaman Akdeniz “Erişim engellemenin mevzuattan topyekûn çıkarılması lazım. Bunu yaparlarsa demokrasi açısından adım atılmış olur. Ama ‘Öyle değil böyle engelleyeceğim’ derseniz daha kötü bir durum da açığa çıkabilir” diyor

Prof. Dr. Yaman Akdeniz: “Erişim engelinin iyileştirmesi olmaz, mevzuattan topyekûn çıkarılmalı”

Yargı Reformu Stratejisi Belgesi’ni açıklayan Tayyip Erdoğan, internet sitelerinin erişim engeline ilişkin mevzuatta da değişikliğe gidileceğini duyurdu.

Erdoğan, “Bir internet sitesinin tamamına değil, engellenmesine karar verilen kısmına erişimin sınırlanmasına imkan verecek bir düzenleme yapılacak” dedi.

Öte yandan halihazırda bir internet sitesinin tamamının engellenmesini gerektiren bir yasal mevzuat yok. İnternet siteleri yasa gereği değil, Anayasa’ya ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne aykırı 5651 sayılı kanunun 8A maddesini dayanak gösteren Cumhurbaşkanlığı kararları gereği erişime engelleniyor.

62 kez erişime engellenerek bu alanda bir rekora sahip olan Sendika.Org ve Türkiye’de hala erişime engelli olan Wikipedia, Cumhurbaşkanlığının isteği doğrultusunda engellenmişti.

Bıçak kemiğe dayanmadan

Siber haklar uzmanı hukukçu Prof. Dr. Yaman Akdeniz, Erdoğan’ın açıklamaları ve erişim engelleri ile ilgili mevcut duruma dair Sendika.Org’a değerlendirmelerde bulundu.

Erdoğan’ın söz ettiği gibi, bir internet sitesini topyekûn erişime engellemeden sadece kapatma gerekçesi yapılan içeriği kaldırmak için bir mevzuat değişikliğine gerek olmadığını vurgulayan Akdeniz, Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) gündemindeki dosyaların bir basınç yarattığını ve iktidarın bıçak kemiğe dayanmadan adım atma ihtiyacı duyduğunu belirtti.

Sorun kanunda değil uygulamada

Akdeniz şöyle konuştu:

Geçen hafta Wikipedia, Türkiye’de uygulanan erişim engelinden dolayı AİHM’ye gittiğini açıkladı. Anayasa Mahkemesi’nde pek çok dosya var. Tutuklu gazetecilerle ilgili kararlar gündemde. Anlaşılan bıçak kemiğe dayanmadan adım atmak istiyorlar.

Öte yandan Akdeniz, bir sitenin toptekûn engellenmesinin yasa gereği değil Cumhurbaşkanlığı’nın isteği doğrultusunda yaşandığına dikkat çekti:

8A maddesinde zaten URL engellemeye ilişkin düzenleme var. Yani bir alan adının, topyekûn bir sitenin engellenmesini gerektiren bir mevzuat yok. Sorun kanunda değil uygulamada. 8A kararlarında sadece ilgili içeriğin değil de alan adının engellenmesini isteyen Cumhurbaşkanlığının kendisi.

Erişim engeli mevzuattan topyekûn çıkmalı

Kanunun yeniden düzenlenmesi gerektiğini söyleyen Akdeniz bunun Erdoğan’ın tarif ettiğinden farklı bir düzenleme olması gerektiğini vurguluyor:

Tabii ki kanun revize edilmeli. Erişim engellemenin mevzuattan topyekûn çıkarılması lazım. Bunu yaparlarsa demokrasi açısından adım atılmış olur. Ama ‘Öyle değil böyle engelleyeceğim’ derseniz daha kötü bir durum da açığa çıkabilir.

Sendika.Org’un engelli koşusu

İnternet haber sitelerinin topyekûn erişime engellenmesi 25 Temmuz 2015’te, Kürt sorununda çatışmasızlık politikasının terk edilmesi ile başladı. O gün Sendika.Org ve Kürt medyasından onlarca site 8A maddesi uyarınca topyekûn erişime engellendi.

Ülkedeki siyasi atmosferin seyrine bağlı olarak erişim engelleri kimi zaman günlük hale gelecek şekilde sıklaştı. 16 Nisan Referandumu öncesi ve sonrasında Sendika.Org her gün engellenmeye başladı. Her erişim engelinin ardından alan adı değişikliği ile yoluna devam eden Sendika.Org, Ağustos 2018’de Sendika62.Org adresine kadar geldi.

Erişim engelinde kırılan rekorun Guinness Rekorlar Kitabı’na yapılan başvuru ile uluslararası alanda gündeme gelmesi, her erişim engeli için Anayasa Mahkemesi’ne taşınan başvurular, BTK ve TBMM’de BTK yetkililerinin ve Ulaştırma Bakanlığı’nın bu sansür uygulamasını savunamaz hale geldiği tartışmalar sonucu, iktidar Sendika.Org’u topyekûn engellemekten vazgeçerek, sakıncalı gördüğü sayfayı URL üzerinden engellemeye başladı.

Yani Erdoğan’ın demokratik bir ilerleme olarak sunduğu ve geçileceğini söylediği URL bazlı erişim engeli biçimi bir mevzuat değişikliği gerekmeden halihazırda uygulanıyor.

Sendika.Org’un erişim engellerine karşı mücadelesinin ayrıntılı öyküsü için tıklayınız! 

Sendika.Org