AKP’nin İller Bankası tezgahı: İnşaat şirketlerinin yükü kamuya bindirilecek!

AKP’nin TBMM’ye sunduğu 71 maddelik torba kanun teklifinin 58. maddesi batmanın eşiğindeki inşaat şirketlerinin kurtarılması için yeni bir plan! Buna göre Fikirtepe’de İller Bankası üzerinden kurulan tezgah, ülke geneline yayılacak. İller Bankası karşılıksız hibe yoluyla şirketleri kurtarmakla kalmayacak, kendisi proje yapacak, projelere ortak olacak. Böylece inşaat şirketlerinin yükü kamuya bindirilecek

AKP’nin TBMM’ye sunduğu 71 maddelik torba kanun teklifi ekonomik kriz koşullarında kamu kaynaklarının çok yönlü bir talanını içeriyor.

Teklifin, İller Bankası’nın yapısını değiştiren 58. maddesi ise belki de en tehlikelisi. Gazete Duvar’dan Bahadır Özgür, düzenlemeyi köşesine taşıdı.

Fikirtepe’de kurulan tezgah: KİPTAŞ ve İller Bankası ile şirketlere can simidi

Bahadır Özgür yazısında İller Bankası’nın inşaat sektörü için bir kurtarma aracına nasıl dönüştürüldüğünü anlatarak başladı:

  • Her şey İstanbul Fikirtepe’deki bataklıkta başladı. 7 yıl önce aralarında Kurtlar Vadisi ekibinin de olduğu inşaat şirketlerine kentsel dönüşüm projesi verildi. Evler yıkıldı, rezidansların temeli atıldı ama hiçbir proje bitirilemedi. İnşaatçıların bir kısmı iflas etti, kalanı “Biz yapamayız” diye havlu attı. Geride 5 binden fazla evsiz, milyonlarca liralık bir fatura ve İstanbul’un göbeğinde ucube bir beton yığını kaldı.
  • Çevre ve Şehircilik Bakanı Mehmet Özhaseki “Biz müteahhit değiliz, sahada işimiz yok ama vatandaşımızın mağdur olmasına da vicdanımız el vermez” diyerek el attı. Yasaların etrafından dolanan bir “kurtarma” planı hazırlandı. Bank Asya Yapı, Vartaş, Ceylan İnşaat ve TMSF’nin el koyduğu Dumankaya’nın 3 bin 500 konutluk işini KİPTAŞ üstlendi. Tek sorun kaynaktı.
  • Kaynak için İller Bankası sürece dahil edildi. İller Bankası aktaracağı kaynağın güvencesi olarak satıştan elde edilecek geliri gösterdi. Yani konut satışına açıkça kamu güvencesi getirildi. Oysa Sayıştay’ın 2017 raporundan anlaşıldı ki, daha 2016’da 20 milyon 722 bin TL “avans” adı altında KİPTAŞ’ın hesabına yatırılmıştı.

İller Bankası’nın kanununa aykırı

İller Bankası Yönetim Kurulu Başkanı Mücahit Demirtaş, “Fikirtepe’de bu şekilde oldu. Başka bir yerde KİPTAŞ olmaz, farklı bir firma olabilir” diyerek benzer hamlelerin sinyalini verdi.

Ne var ki İller Bankası’nın kuruluş kanununda hangi projelerin nasıl destekleneceği açıkça yazılıydı ve büyükşehir belediyelerinin kentsel dönüşüm projeleri ya da özel şirketlerin işlerine kaynak aktarmak bu kanunda yazılı değildi.

İşte AKP, bu nedenle İller Bankası Kanunu’nda değişiklik yapma yoluna gitti.

Değişiklik neyi içeriyor?

Torba yasanın 58. maddesinde öngörülen değişiklik şöyle:

MADDE 58 – İller Bankası’nın safi kârının yüzde elli birinin, nüfus ve altyapı sektörü kıstası olmadan yerel yönetimlerin kentsel dönüşüm, altyapı ve üstyapı projelerinin finansmanında hibe ve gerektiğinde faiz desteği şeklinde kullanılabilmesi, Banka aktif büyüklüğü ve kredi hacminin artması neticesinde özellikle kentsel dönüşüm projelerine hız kazandırılması ve Bankanın gelir temin etmesi amacıyla yurt içi ve yurt dışında doğrudan veya ortaklıklar aracılığıyla projeler geliştirmesi amaçlanmaktadır.

Maddeyle birlikte 6107 sayılı İller Bankası Kanunu’nun 13. maddesinin 3. ve 7. fıkraları şöyle değiştirildi:

  • (3 – mevcut) Banka, Genel Kurul tarafından onanan bilançoya göre ortaya çıkan safi kârın yüzde elli birini; il özel idareleri tarafından yerine getirilen, köylerin teknik ve sosyal altyapı hizmetlerinin finansmanı; nüfusu 200 binin altında olan belediyelerin harita, imar planı, içme suyu, atık su, katı atık, kent bilgi sistemi ve benzeri kentsel altyapı projelerinin finansmanı ile nüfusu 25.000’in altında olan belediyelerin anılan projelerinin ayrıca yapımının finansmanında hibe olarak kullanır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Yönetim Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
  • (3 – yeni) Banka, Genel Kurul tarafından onanan bilançoya göre ortaya çıkan safi karın yüzde elli birini; yerel yönetimlerin kentsel dönüşüm uygulamaları, harita, imar planı, altyapı ve üst yapı projeleri ve bu projelerin yapım işlerinin finansmanı, il özel idareleri tarafından yerine getirilen, köylerin teknik ve sosyal altyapı hizmetlerinin finansmanı veya bu finansmandan doğan faizin desteklenmesinde hibe olarak kullanır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Yönetim Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”
  • (7 – mevcut) Banka, kendi kaynakları dışında finansmanı temin edilmek ve 5411 Sayılı Kanun’a aykırı olmamak kaydı ile çalışma alanı kapsamında yurt dışında projelendirme ve danışmanlık hizmetleri verebilir, projelerin uygulanması için temin edilen finansmanın kullanılmasına aracılık edebilir.
  • (7 – yeni) 5411 Sayılı Kanun’a aykırı olmamak kaydıyla Banka gelir temin etmek amacıyla; yurt içi ve yurt dışında doğrudan veya ortaklıklar aracılığıyla proje geliştirebilir, yenilenebilir enerji, şehir planlama, mimarlık, mühendislik ve müşavirlik hizmetleri, altyapı ve üstyapı uygulamaları yapabilir veya yaptırabilir.

Değişiklik ne anlama geliyor?

Torba yasanın 58. maddesi ile;

  • İlk olarak nüfus kıstası ve il özel idaresi şartı kaldırılıyor.
  • İkinci adımda “elde para birikti” denilerek kentsel dönüşüm projeleri de dahil her türlü inşaat projesine hiçbir kriter konulmadan hibe adıyla aktarılıyor.
  • Üçüncü adımda “kendi kaynakları dışında finansmanı temin edilmek üzere” şartı kaldırılarak doğrudan proje yapacağı ya da projelere ortak olacağı belirtiliyor.

Böylece il özel idarelerinin sorumluluğundaki geliri olmayan köyler ile küçük belediyelerin altyapı/üstyapı projelerine destek sağlamak amacıyla kurulan İller Bankası, dev bir inşaat şirketine dönüştürülüyor.

Dahası, mevcut inşaat şirketlerini kurtarma tezgahı yasallaştırılıyor, İller Bankası’nın verdiği parayı alamayacağını, hatta daha fazlasını vereceğini, dahası bizatihi kendisinin konut dikeceğini, mega projeler yapacağını, yabancı şirketlere ortak olacağını, batık şirketleri kurtaracağını taahhüt ediliyor.

Hükümetin acelesi niye?

Bahadır Özgür yazısında AKP iktidarının acelesine de dikkat çekti ve bunun gerekçesini şöyle açıkladı:

Belediyelerin tek bir çivi çakacak parası kalmadı da ondan. Boğazına kadar borca, Sayıştay raporlarına bakılırsa yolsuzluğa batmış belediyelerin ne mega projeleri ne de kentsel dönüşüm işlerini bitirebilecek mecalleri yok. Üstüne üstlük bu projeleri alan şirketler de tek tek konkordato ilan ediyor. Yerel seçim gelirken dehşet bir tablo!

Yazının tamamı için tıklayın.

Sendika.Org